Ngày 01/3/2026, hệ thống pháp luật Việt Nam ghi nhận bước tiến mới khi 6 bộ luật then chốt chính thức đi vào đời sống. Đây là những văn bản quy phạm pháp luật quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu hoàn thiện thể chế, khơi thông các nguồn lực để thúc đẩy tăng trưởng và đổi mới sáng tạo.
Dưới đây là những nội dung trọng tâm cần lưu ý:
1. Luật Trí tuệ nhân tạo 2025: Đây là bộ luật đầu tiên tại Việt Nam quy định chuyên biệt về AI (gồm 8 chương, 35 điều), tạo hành lang pháp lý cho việc phát triển công nghệ an toàn và có trách nhiệm.
Một số thông tin đáng chú ý:
– Nhà nước hỗ trợ cao nhất về thuế, đầu tư và ưu tiên sử dụng sản phẩm AI nội địa trong hoạt động đấu thầu.
– AI được xác định là động lực cho tăng trưởng năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia.
– Nghiêm cấm hành vi lợi dụng AI để lừa dối, thao túng hành vi con người (đặc biệt là nhóm dễ bị tổn thương) hoặc tạo nội dung giả mạo gây nguy hại an ninh quốc gia.
2. Luật Đầu tư 2025: Cắt giảm rào cản, chuyển mạnh sang “Hậu kiểm”, đây là bước đi đột phá nhằm bảo đảm quyền tự do kinh doanh và cải thiện môi trường đầu tư, gồm 7 chương, 52 điều.
Một số thông tin đáng chú ý:
– Chuyển trọng tâm từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong các hoạt động đầu tư và giảm chi phí tuân thủ.
– Rà soát và loại bỏ 39 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không còn phù hợp; sửa đổi phạm vi 20 ngành khác để đơn giản hóa thủ tục.
– Chính thức cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; giao Chính phủ xử lý các dự án sản xuất thiết bị này hiện có (chỉ để xuất khẩu).
3. Luật Quy hoạch 2025: Đẩy mạnh phân cấp và phân quyền, Luật gồm 6 chương, 58 điều, tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” pháp lý trong hoạt động lập và phê duyệt quy hoạch.
Một số thông tin đáng chú ý:
– Hoàn thiện quy định để giải quyết triệt để sự chồng chéo, mâu thuẫn giữa các loại quy hoạch, giúp dự án đầu tư triển khai thuận lợi hơn.
– Bộ trưởng được quyền phê duyệt quy hoạch chi tiết ngành; Chủ tịch UBND cấp tỉnh phê duyệt quy hoạch tỉnh và các quy hoạch chi tiết trên địa bàn.
– Chính phủ có quyền xác định các vùng cần lập quy hoạch để đẩy nhanh tiến độ thay vì các quy trình phức tạp trước đây.
4. Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND 2025
Gồm 5 chương, 45 điều, luật này mang tính đột phá trong việc nâng cao hiệu lực kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình.
Một số thông tin đáng chú ý:
– Bổ sung nguyên tắc bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng trong hoạt động giám sát của cơ quan dân cử.
– Tập trung vào các vấn đề thực tiễn, gắn kết giữa giám sát với việc hoàn thiện chính sách pháp luật và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước/địa phương.
– Luật chỉ quy định các vấn đề mang tính ổn định; các nội dung chi tiết được giao cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội hướng dẫn để phù hợp với thực tiễn biến động.
5. Luật Phục hồi, phá sản 2025:
Với 8 chương, 88 điều, luật này thay đổi tư duy từ “khai tử” sang hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khủng hoảng.
Một số thông tin đáng chú ý:
– Đảm bảo sự cân bằng lợi ích giữa chủ nợ và doanh nghiệp, phù hợp với các thông lệ quốc tế hiện đại.
– Thiết lập hành lang pháp lý thuận lợi để các doanh nghiệp, hợp tác xã có cơ hội tái cấu trúc, phục hồi sản xuất kinh doanh thay vì buộc phải phá sản ngay.
– Quy định trình tự thanh lý tài sản nhanh chóng, kịp thời đối với các đơn vị không còn khả năng hồi phục để trả lại nguồn lực cho nền kinh tế.
6. Luật Bảo vệ bí mật nhà nước 2025:
Gồm 5 chương, 28 điều, luật hướng tới việc bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh bộ máy nhà nước được sắp xếp tinh gọn.
Một số thông tin đáng chú ý:
– Tiếp nối các quy định hiệu quả của Luật năm 2018 nhưng được cập nhật để nhận diện chính xác các thông tin quan trọng cần bảo vệ trong kỷ nguyên số.
– Nội dung được xây dựng dựa trên việc phân loại lĩnh vực theo Luật Tổ chức Chính phủ, phù hợp với mô hình bộ máy mới.
– Thủ tướng Chính phủ sẽ ban hành danh mục bí mật nhà nước cụ thể dựa trên khung quy định, giúp việc bảo mật sát thực tế và dễ thực hiện.
Việc thực thi đồng bộ 6 luật trên từ ngày 01/3/2026 chính là tiền đề để xây dựng một hệ thống quản lý nhà nước minh bạch, hiện đại. Đối với sinh viên Khoa Luật và Quản lý Nhà nước, đây là “thời điểm vàng” để cập nhật kiến thức, sẵn sàng cho những thay đổi thực tiễn trong công việc tương lai.
Khoa Luật và Quản lý nhà nước, Trường Đại học Thái Bình Dương.