Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế số, việc nắm vững các quyền cơ bản không chỉ giúp sinh viên bảo vệ lợi ích hợp pháp mà còn là cơ sở để thực hiện trách nhiệm công dân. Căn cứ trên nền tảng Hiến pháp và hệ thống pháp luật hiện hành, dưới đây là 05 nhóm quyền cốt lõi mà mỗi sinh viên cần nhận thức rõ:
1. Quyền nhân thân
Đây là nhóm quyền cơ bản gắn liền với sự phát triển toàn diện của mỗi cá nhân, bao gồm:
– Quyền được sống: Quyền căn bản nhất của con người.
– Quyền tự do cá nhân: Bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể.
– Quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín: Cơ sở pháp lý để chống lại các hành vi xúc phạm trong đời thực và trên không gian mạng.
– Quyền tự do ngôn luận, báo chí và thông tin: Quyền tiếp cận và chia sẻ tri thức.
– Quyền tự do đi lại, cư trú và quyền kết hôn, gia đình.
– Quyền được học tập: Quyền năng để phát triển trí tuệ và nghề nghiệp.
2. Quyền tài sản
– Xác lập địa vị kinh tế của cá nhân trong xã hội:
– Quyền sở hữu và quyền thừa kế: Bảo hộ tài sản hợp pháp.
– Quyền kinh doanh: Tự do khởi nghiệp trong các lĩnh vực pháp luật không cấm.
– Quyền được hưởng thành quả lao động: Bảo đảm quyền lợi từ sức lao động và sự sáng tạo.
3. Quyền bình đẳng
Nguyên tắc nền tảng của một xã hội văn minh:
– Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật: Không có ngoại lệ trong việc thực thi quyền và nghĩa vụ.
– Không ai được phân biệt đối xử vì lý do dân tộc, chủng tộc, giới tính, tôn giáo, tín ngưỡng, địa vị xã hội,…
4. Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo
– Mọi cá nhân đều có quyền tự do theo hoặc không theo một tôn giáo nào.
– Nghiêm cấm hành vi cưỡng ép công dân theo hoặc từ bỏ tôn giáo.
5. Quyền được tố cáo, khiếu nại, kiện cáo
– Mọi người đều có quyền tố cáo, khiếu nại, kiện cáo đối với hành vi vi phạm pháp luật.
– Mọi người đều có quyền được pháp luật bảo vệ.
Quyền công dân hiện nay đã được hệ thống hóa xuyên suốt trong chương trình giáo dục quốc dân:
– Cấp Tiểu học: Môn Đạo đức.
– Cấp THCS: Môn Giáo dục công dân.
– Cấp THPT: Môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật.
Nội dung giáo dục này không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn định hướng vào giá trị bản thân, gia đình và cộng đồng. Thông qua các bài học về lối sống, đạo đức và pháp luật, người học được bồi dưỡng những phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi. Đặc biệt là việc hình thành niềm tin, nhận thức và cách ứng xử phù hợp với chuẩn mực pháp lý.
Việc tự điều chỉnh bản thân theo các quy định của pháp luật, rèn luyện kỹ năng sống và bản lĩnh chính là hành trang quan trọng để người học sẵn sàng thực hiện trách nhiệm công dân trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế.
Khoa Luật và Quản lý nhà nước, Trường Đại học Thái Bình Dương.